Ga naar inhoud
WiseMode

Verlating/instabiliteit

Het schema Verlating/instabiliteit is een diepe en blijvende overtuiging dat:

«Belangrijke mensen in mijn leven zijn instabiel, onbetrouwbaar of onvoorspelbaar, en zullen me uiteindelijk verlaten of niet beschikbaar zijn.»

Iemand met dit schema verwacht doorgaans op een diep psychologisch niveau:

  • Dat belangrijke mensen in hun leven instabiel zullen zijn
  • Dat hun relaties instabiel en onbetrouwbaar zullen zijn
  • Dat ze uiteindelijk alleen of verlaten zullen worden
  • Dat ze geen stabiele emotionele steun en veiligheid zullen hebben

1) Diepe overtuigingen bij het schema Verlating/instabiliteit

Dit schema gaat meestal gepaard met deze innerlijke boodschappen:

  • «Iedereen verlaat me uiteindelijk.»
  • «Geen relatie houdt stand.»
  • «Als ik dichtbij kom, word ik zeker verlaten.»
  • «Ik verdien geen stabiele liefde.»
  • «Alles is tijdelijk en verdwijnt.»
  • «Als ik van iemand houd, verlies ik die persoon zeker.»

📌 Belangrijke noot:

Soms weet iemand rationeel dat de huidige relaties stabiel zijn, maar van binnen zegt het nog:

«Dit is ook tijdelijk… het verdwijnt vroeg of laat.»

2) Praktische gevolgen van Verlating/instabiliteit in het leven

Dit schema kan zich op verschillende terreinen uiten:

In romantische relaties

  • Intense angst voor afwijzing en verlating
  • Overmatig vastklampen aan de partner
  • Voortdurend de loyaliteit en toewijding van de partner testen
  • Extreme gevoeligheid voor signalen van afwijzing (late antwoorden, gedragsverandering)
  • Angst voor intimiteit en nabijheid (want nabijheid = groter risico op verlating)

In vriendschappen en gezin

  • Voortdurende zorg vrienden te verliezen
  • Relaties tot elke prijs in stand houden
  • Angst voor conflict (want dat kan tot een breuk leiden)
  • Onveiligheid in gezinsrelaties

In de relatie met jezelf

  • Chronische angst over de toekomst van relaties
  • Constant gevoel van onveiligheid
  • Moeite om anderen te vertrouwen
  • Angst voor afhankelijkheid

Op het werk

  • Zorgen over het verliezen van baan of positie
  • Moeite om collega’s te vertrouwen
  • Angst voor verandering en instabiliteit

3) Signalen van het schema Verlating/instabiliteit

Als meerdere van deze punten bekend aanvoelen, is dit schema waarschijnlijk actief:

  • Intense angst om alleen gelaten te worden
  • Overmatig vastklampen in relaties
  • Voortdurend de loyaliteit van anderen testen
  • Extreme gevoeligheid voor signalen van afwijzing of desinteresse
  • Angst voor intimiteit en nabijheid
  • Constante angst over de toekomst van relaties
  • Moeite om anderen te vertrouwen
  • Constant gevoel van onveiligheid in relaties
  • Angst voor conflict (want dat kan tot een breuk leiden)

4) Wortels van Verlating/instabiliteit

Dit schema ontstaat meestal wanneer een kind herhaaldelijk ervaart:

1) Verlies van ouders of belangrijke mensen

  • Overlijden van een ouder of belangrijke persoon
  • Scheiding of uit elkaar gaan van ouders
  • Verlaten worden door één ouder

2) Instabiele of onbetrouwbare ouders

  • Ouders met psychische problemen (depressie, bipolaire stoornis)
  • Verslaafde ouders
  • Ouders met onvoorspelbaar gedrag

3) Omgevingsinstabiliteit

  • Frequente verhuizingen
  • Voortdurende veranderingen in het leven
  • Stressvolle en onveilige omgeving

4) Voortdurende afwijzing of verwaarlozing

  • Afwijzing door ouders of leeftijdsgenoten
  • Voortdurende verwaarlozing
  • Het gevoel niet geliefd te zijn

5) Traumatische ervaringen

  • Misbruik of verwaarlozing
  • Pijnlijke scheidingen
  • Verraad of afwijzing in belangrijke relaties

📌 Gevolg: Het kind trekt deze conclusie:

«Relaties zijn instabiel en ik word altijd verlaten.»

5) Copingstijlen bij Verlating/instabiliteit

In schematherapie zijn er drie copingstijlen: Overgave, Vermijding, Overcompensatie.

Dit schema kan in elke stijl anders zichtbaar zijn:

A) Overgave

De persoon herhaalt onbewust hetzelfde patroon.

Voorbeelden:

  • Gaat instabiele relaties aan en blijft erin
  • Klamp zich overmatig aan de partner vast
  • Verdrait ongepast gedrag uit angst voor verlating
  • Angst voor conflict en het uiten van behoeften

B) Vermijding

Om de pijn van «verlating» niet te voelen, vermijdt de persoon relaties.

Voorbeelden:

  • Diepe en intieme relaties vermijden
  • Oppervlakkige en kortstondige relaties
  • Angst voor afhankelijkheid
  • Relaties beëindigen voordat de ander vertrekt

C) Overcompensatie

De persoon probeert het gevoel van onveiligheid te compenseren via controle of druk.

Voorbeelden:

  • Overmatige controle over de partner
  • Voortdurend garanties van loyaliteit eisen
  • Relaties voortdurend testen
  • Angst omzetten in woede: «Als jij mij verlaat, verlaat ik jou eerst!»

Dit schema verbergt doorgaans een diepe behoefte aan **hechtingsveiligheid, stabiele en betrouwbare relaties, en de ervaring dat «je op iemand kunt rekenen».»