İçeriğe geç
WiseMode

Terk Edilme/İstikrarsızlık

Terk Edilme/İstikrarsızlık şeması şu derin ve kalıcı inançtır:

“Hayatımdaki önemli kişiler istikrarsız, güvenilmez veya öngörülemezdir; eninde sonunda beni terk eder veya ulaşılmaz olurlar.”

Bu şeması olan kişi, derin psikolojik düzeyde genellikle şunu bekler:

  • Hayatındaki önemli kişilerin istikrarsız olacağını
  • İlişkilerinin istikrarsız ve güvenilmez olacağını
  • Eninde sonunda yalnız bırakılacağını veya terk edileceğini
  • İstikrarlı duygusal destek ve güvenceye sahip olmayacağını

1) Terk Edilme/İstikrarsızlık şemasıyla ilişkili derin inançlar

Bu şemaya genellikle şu iç mesajlar eşlik eder:

  • “Herkes eninde sonunda beni terk eder.”
  • “Hiçbir ilişki sürmez.”
  • “Yakınlaşırsam kesinlikle terk edilirim.”
  • “İstikrarlı sevgiyi hak etmiyorum.”
  • “Her şey geçicidir ve yok olur.”
  • “Birini seversem kesinlikle kaybederim.”

📌 Önemli not:

Kişi aklıyla mevcut ilişkilerinin istikrarlı olduğunu bilebilir; yine de derinden şunu der:

“Bu da geçici… er ya da geç yok olacak.”

2) Terk Edilme/İstikrarsızlığın yaşamda pratik sonuçları

Bu şema birkaç alanda görülebilir:

Romantik ilişkilerde

  • Reddedilme ve terk edilme korkusu
  • Partnere aşırı yapışma
  • Sadakat ve bağlılığı sürekli test etme
  • Red işaretlerine aşırı duyarlılık (geç yanıt, davranış değişikliği)
  • Yakınlık korkusu (çünkü yakınlık = daha büyük terk riski)

Arkadaşlık ve ailede

  • Arkadaşları kaybetme kaygısı
  • İlişkileri her bedelle sürdürme çabası
  • Çatışma korkusu (ilişkinin bozulmasına yol açabilir)
  • Aile ilişkilerinde güvensizlik

Kendilikle ilişkide

  • İlişkilerin geleceğine dair kronik kaygı
  • Sürekli güvensizlik
  • Başkalarına güvenmekte zorluk
  • Bağımlılık korkusu

İş yerinde

  • İşini veya konumunu kaybetme kaygısı
  • Meslektaşlara güvenmekte zorluk
  • Değişim ve istikrarsızlık korkusu

3) Terk Edilme/İstikrarsızlık şemasının belirtileri

Birkaçı tanıdık geliyorsa bu şema muhtemelen aktiftir:

  • Yalnız bırakılma korkusu
  • İlişkilere aşırı yapışma
  • Başkalarının sadakatini sürekli test etme
  • Red veya ilgisizlik işaretlerine aşırı duyarlılık
  • Yakınlık korkusu
  • İlişkilerin geleceğine dair sürekli kaygı
  • Başkalarına güvenmekte zorluk
  • İlişkilerde sürekli güvensizlik
  • Çatışma korkusu (ilişkinin bozulmasına yol açabilir)

4) Terk Edilme/İstikrarsızlığın kökleri

Bu şema genellikle çocuk şunları sürekli yaşadığında oluşur:

1) Ebeveyn veya önemli kişilerin kaybı

  • Bir ebeveynin veya önemli kişinin ölümü
  • Ebeveynlerin boşanması veya ayrılması
  • Bir ebeveyn tarafından terk edilme

2) İstikrarsız veya güvenilmez ebeveynler

  • Psikolojik sorunları olan ebeveynler (depresyon, bipolar bozukluk)
  • Bağımlı ebeveynler
  • Öngörülemez davranışlı ebeveynler

3) Çevresel istikrarsızlık

  • Sık taşınma
  • Yaşamda sürekli değişim
  • Stresli ve güvensiz ortam

4) Sürekli reddedilme veya ihmal

  • Ebeveynler veya akranlar tarafından reddedilme
  • Sürekli ihmal
  • Sevilmeme hissi

5) Travmatik yaşantılar

  • İstismar veya ihmal
  • Acı verici ayrılıklar
  • Önemli ilişkilerde ihanet veya reddedilme

📌 Sonuç: Çocuk şu sonuca varır:

“İlişkiler istikrarsızdır ve ben her zaman terk edileceğim.”

5) Terk Edilme/İstikrarsızlık için başa çıkma stilleri

Şema terapide üç başa çıkma stili vardır: Teslimiyet, Kaçınma, Aşırı telafi.

Bu şema her stilde farklı görünür:

A) Teslimiyet

Kişi farkında olmadan aynı kalıbı tekrarlar.

Örnekler:

  • İstikrarsız ilişkilere girer ve kalır
  • Partnere aşırı yapışır
  • Terk edilme korkusuyla uygunsuz davranışlara katlanır
  • Çatışmadan ve ihtiyaç dile getirmekten korkar

B) Kaçınma

“Terk edilme” acısını hissetmemek için ilişkilerden kaçar.

Örnekler:

  • Derin ve yakın ilişkilerden kaçınma
  • Yüzeysel ve kısa süreli ilişkiler
  • Bağımlılık korkusu
  • Karşı taraf bırakmadan ilişkiyi bitirme

C) Aşırı telafi

Kişi güvensizliği kontrol veya baskıyla telafi etmeye çalışır.

Örnekler:

  • Partneri aşırı kontrol
  • Sadakat güvencelerini sürekli isteme
  • İlişkileri sürekli test etme
  • Korkuyu öfkeye çevirme: “Sen beni bırakırsan ben seni önce bırakırım!”

Bu şema genellikle bağlanma güvenliği, istikrarlı ve güvenilir ilişkiler ve “birine güvenebilirim” yaşantısı ihtiyacını gizler.