Goedkeuring en erkenning zoeken
Het schema Goedkeuring en erkenning zoeken is een diepe en blijvende overtuiging dat:
«Mijn waarde en veiligheid hangen af van de reacties van anderen; ik moet goedkeuring, lof of aandacht krijgen om te voelen dat ik iemand ben.»
Iemand met dit schema verwacht doorgaans op een dieper psychologisch niveau:
- Dat zelfwaardering meer van buiten komt (reacties van anderen) dan van binnen (eigen neigingen en overtuigingen)
- Zich leeg of waardeloos te voelen zonder goedkeuring of erkenning
- Zich aan andermans standaarden te moeten aanpassen om «erbij te horen» of geliefd te zijn
- Dat status, uiterlijk, prestatie of sociale acceptatie de voornaamste middelen zijn om waarde te voelen
1) Diepe overtuigingen bij het schema Goedkeuring en erkenning zoeken
Dit schema gaat meestal gepaard met deze innerlijke boodschappen:
- «Als anderen me niet goedkeuren, ontbreekt er iets aan mij.»
- «Ik moet horen wat anderen zeggen om te weten of het klopt.»
- «Mijn waarde hangt af van de mening van anderen.»
- «Als ik geen aandacht krijg, is het alsof ik niet besta.»
- «Om geliefd te zijn, moet ik aantrekkelijk, succesvol of acceptabel zijn.»
- «Mijn ware zelf is niet genoeg; ik moet iets tentoonspreiden.»
📌 Belangrijke noot:
Soms heeft iemand echte prestaties en kwaliteiten, maar van binnen zegt het nog:
«Die hebben alleen waarde als anderen ze zien en goedkeuren.»
2) Praktische gevolgen van Goedkeuring en erkenning zoeken in het leven
Dit schema kan zich op verschillende terreinen uiten:
In romantische relaties
- Zware afhankelijkheid van goedkeuring en aandacht van de partner voor veiligheid in de relatie
- Jezelf veranderen (uiterlijk, meningen, gedrag) om aandacht te trekken of de relatie te houden
- Extreme gevoeligheid voor onoplettendheid, koude of kritiek
- Angst voor afwijzing als je «niet aantrekkelijk of goed genoeg» bent
In vriendschappen en groepen
- Overmatige zorg over «erbij horen» en geaccepteerd worden
- Rollen en meningen wisselen afhankelijk van de groep; onvoldoende gevoel van «ware zelf»
- Voortdurend goedkeuring zoeken via uiterlijk, humor of prestatie
- Als iemand geen aandacht of lof geeft, je genegeerd of waardeloos voelen
In de relatie met jezelf
- Moeite om te beslissen zonder mening of goedkeuring van anderen
- Schommelende zelfwaardering: hoog bij goedkeuring, laag bij kritiek of onoplettendheid
- Overmatige zorg om uiterlijk, sociale status, geld of prestatie als middel tot aandacht
- Leegte als er niemand is om te prijzen of goed te keuren
In werk en virtuele ruimte
- Hard werken voor lof en erkenning (niet alleen voor innerlijke voldoening)
- Gevoeligheid voor negatieve feedback of onoplettendheid van baas en collega’s
- Leven, prestaties of uiterlijk op social media tonen voor goedkeuring en likes
- Vermoeidheid van «altijd te kijk staan»
3) Signalen van het schema Goedkeuring en erkenning zoeken
Als meerdere van deze punten bekend aanvoelen, is dit schema waarschijnlijk actief:
- Je zoekt voortdurend goedkeuring van anderen om je goed te voelen
- Je verandert jezelf (meningen, uiterlijk, gedrag) om erbij te horen of geliefd te zijn
- Overmatige zorg om uiterlijk, status, geld of prestatie als middel tot aandacht en lof
- Moeite om te beslissen zonder mening of goedkeuring van anderen
- Als iemand bekritiseert of geen aandacht geeft, raakt je dat sterk
- Je voelt dat je waarde afhangt van de reacties van anderen
- Als je niet in het middelpunt van de aandacht staat, voel je je vaag of onbelangrijk
4) Oorsprong van Goedkeuring en erkenning zoeken
Dit schema ontstaat meestal wanneer een kind herhaaldelijk ervaart:
1) Voorwaardelijke aandacht en affectie
- Aandacht en affectie alleen in ruil voor «prestatie», «schoonheid», «succes» of «goed gedrag»
- Kind leert: «Om gezien te worden, moet ik iets bijzonders zijn of doen»
- Jezelf zijn alleen wordt niet als genoeg gezien
2) Vergelijking of competitie in het gezin
- Voortdurende vergelijking met broers/zussen of anderen; alleen de «beste» wordt geprezen
- Kind gelooft dat het superieur moet zijn of aandacht moet trekken om waardig te zijn
- Competitie om aandacht van ouders
3) Emotionele verwaarlozing of onoplettendheid
- Kind werd niet genoeg gezien of goedgekeurd
- Als volwassene overmatig goedkeuring zoeken om dat tekort te compenseren
- Overtuiging: «als ik meer schitter, word ik eindelijk gezien»
4) Ouders overmatig gericht op uiterlijk, status of andermans mening
- Overmatige waarde op «wat mensen zeggen», «eer», «mooi zijn»
- Kind internaliseert dat waarde van externe goedkeuring afhangt
- Innerlijk waardegevoel ontwikkelt zich niet
5) Ervaring van afwijzing of vernedering
- Afwijzing door leeftijdsgenoten of ouder omdat je «niet paste»
- Kind probeert verdere afwijzing te vermijden door zichzelf te veranderen of aandacht te trekken
- Angst die pijn te herhalen; constante behoefte aan goedkeuring voor veiligheid
📌 Gevolg: Het kind concludeert:
«Mijn waarde en veiligheid hangen af van goedkeuring en aandacht van anderen.»
5) Copingstijlen bij Goedkeuring en erkenning zoeken
In schematherapie zijn er drie copingstijlen: Overgave, Vermijding, Overcompensatie.
Dit schema kan in elke stijl anders zichtbaar zijn:
A) Overgave
De persoon structureert het leven onbewust rond het winnen van goedkeuring en aandacht.
Voorbeelden:
- Zichzelf voortdurend veranderen om in elke groep te passen
- Baan, relatie of levensstijl meer kiezen voor lof van anderen dan voor innerlijke voldoening
- Angst als er onvoldoende goedkeuring of aandacht is
- Constante afhankelijkheid van feedback van anderen voor beslissingen en waardegevoel
B) Vermijding
De persoon vlucht voor situaties met evaluatie of aandacht om de pijn van «geen goedkeuring» of «niet gezien worden» te vermijden.
Voorbeelden:
- Groepen, presentaties of plekken waar je beoordeeld kunt worden vermijden
- Oppervlakkige relaties die geen «echt gezien worden» vragen
- Lage aanwezigheid op social media of in groepen ter zelfbescherming
- Angst voor succes of opvallen omdat dat onder de loep liggen betekent
C) Overcompensatie
De persoon zoekt bewust afkeuring van anderen. Ze kunnen kwetsend of grof gedrag vertonen en uiteindelijk via dat gedrag aandacht willen.
Voorbeelden:
- In elk gesprek de advocaat van de duivel spelen, ook als ze het met de groep eens zijn
- Met harde of grove toon spreken om te bewijzen dat ze geen goedkeuring zoeken
- Spotten en beledigen met als doel negatieve aandacht
Dit schema verbergt meestal een diepe behoefte aan innerlijk waardegevoel, zelfacceptatie zonder afhankelijkheid van andermans mening, en veiligheid ook zonder goedkeuring of aandacht.